In de lange geschiedenis van de cinema ontstijgen bepaalde beelden het scherm en betreden ze de eeuwigheid. Weinigen hebben dat niveau zo goed bereikt als Anita Ekbergs maanverlichte wandeling naar de Trevifontein in Rome in Federico Fellini’s La Dolce Vita (1960). Gekleed in een strapless zwarte jurk, stralend in de nacht, leek ze minder op een performer dan op een godin uit een mythe – onaantastbaar, stralend, onvergetelijk. Die ene scène graveerde haar naam voorgoed in de filmgeschiedenis en maakte haar tot het ultieme symbool van cinematografische glamour. Maar zoals met zoveel iconen was de echte vrouw achter het beeld veel gelaagder, verrassender en menselijker dan de legende die ze belichaamde.
Kerstin Anita Marianne Ekberg, geboren in 1931 in Malmö, Zweden, kwam uit een bescheiden milieu, als een van acht kinderen in een bescheiden gezin. Haar sprong naar roem begon met schoonheidswedstrijden: ze werd in 1950 gekroond tot Miss Zweden en deed vervolgens mee aan Miss Universe in de VS. Ze won de titel niet, maar Hollywood had haar al in het vizier. Met haar enorme lengte, scherpe gelaatstrekken en indringende blik was ze onweerstaanbaar voor de studio’s. Universal Pictures contracteerde haar al snel en Anita begon haar reis door het Hollywood van de jaren 50.
Toch onthulden haar vroege jaren in Amerika zowel de belofte als de valkuil van buitengewone schoonheid. Te vaak werd ze gecast als de verleidelijke blondine, de decoratieve sirene of de glamoureuze sidekick in films als Abbott and Costello Go to Mars (1953) en Blood Alley (1955). De rollen waren zelden diepgaand, maar ze weigerde zich te laten beperken door Hollywoods bekrompen visie op haar. Europa, niet Amerika, zou haar uiteindelijk de rol geven die alles zou veranderen.
Dat keerpunt kwam toen Fellini haar castte als Sylvia in La Dolce Vita . Ze was niet zomaar een personage – ze was de belichaming van fantasie, de belichaming van verlangen en onaantastbare schoonheid. In de iconische fonteinscène waadt ze, blootvoets en sereen, het ijskoude water in en lokt Marcello Mastroianni met goddelijke allure. Het resultaat was filmische magie: een surrealistisch, bedwelmend moment dat nog steeds de filmgeschiedenis definieert.
De scène leverde haar wereldfaam op, maar ook een typecast. Anita gaf zelf toe dat ze gemengde gevoelens had over het feit dat ze voor altijd herinnerd zou worden als “de vrouw in de fontein”. “Ik was een Europees sekssymbool vóór Brigitte Bardot”, merkte ze ooit op, waarmee ze de wereld eraan herinnerde dat ze meer was dan één rol, hoe iconisch ook.
Buiten het scherm leefde Ekberg met dezelfde durf. Ze was uitgesproken, onafhankelijk en schaamde zich niet voor haar keuzes. Ze had beroemde romances – verlovingen en huwelijken, waaronder een korte relatie met Frank Sinatra en een huwelijk met acteur Anthony Steel – maar liet zich nooit uitsluitend door mannen definiëren. Ze jaagde naar vrijheid, soms trok ze zich terug uit de schijnwerpers, soms stortte ze zich er hals over kop in. Ze lachte vaak om haar eigen mythe en omarmde die met zowel ironie als trots.
In de jaren zestig en zeventig bleef ze acteren in zowel Europese als Hollywoodproducties, maar niets overtrof de schaduw van La Dolce Vita . Die paradox – eeuwige roem vergaren met één rol en tegelijkertijd worstelen om die te boven te komen – bleef haar carrière achtervolgen. Toch bewonderden regisseurs haar aantrekkingskracht en adoreerde het publiek haar aanwezigheid, zelfs in mindere films.
Later in haar leven koos Anita Italië als haar thuis, waar ze een rustig maar stevig leven leidde, gegrift in het geheugen van de wereld. Journalisten die haar op latere leeftijd vonden, ontmoetten een openhartige en geestige vrouw, die niet bang was om zowel over successen als spijt te praten. Ze wist dat ze een mythe was, maar ze wist ook dat mythen zeldzame privileges zijn.
Toen ze in 2015 op 83-jarige leeftijd overleed, speelde de wereld de scène met de Trevifontein opnieuw af. Maar wie beter keek, herinnerde zich meer: een vrouw die verwachtingen trotseerde, onbeschaamd leefde en haar eigen pad baande in een wereld die haar maar al te graag definieerde. Fellini zei ooit over haar: “Ze was geboren om bewonderd te worden.” En inderdaad, decennia later is de bewondering er nog steeds – niet alleen voor Sylvia, de godin in de fontein, maar ook voor Anita Ekberg zelf: actrice, icoon en tijdloze natuurkracht.
